چه مکمل و ویتامینهایی چاق کننده هستند؟ راهنمای افزایش وزن سالم
آیا ویتامینها باعث چاقی میشوند؟ در این مقاله بررسی میکنیم کدام ویتامینها و مکملها ممکن است در صورت وجود کمبود به بهبود اشتها و وضعیت تغذیه کمک کنند و چرا افزایش وزن سالم بیشتر به کالری و پروتئین کافی وابسته است.
چه مکمل و ویتامینهایی چاق کننده هستند؟ راهنمای افزایش وزن سالم
خیلی از افرادی که وزن پایینی دارند یا بهسختی وزن اضافه میکنند، این سؤال را میپرسند: چه ویتامین یا مکملی باعث چاق شدن میشود؟
پاسخ کوتاه این است که ویتامینها بهطور مستقیم باعث افزایش وزن و چاقی نمیشوند. افزایش وزن زمانی اتفاق میافتد که بدن در مجموع انرژی بیشتری نسبت به میزان مصرف خود دریافت کند. با این حال، بعضی ویتامینها و مواد معدنی در صورت وجود کمبود میتوانند به عملکرد طبیعی بدن، اشتها و وضعیت تغذیه کمک کنند.
بنابراین بهتر است به جای جستوجوی یک «قرص چاقکننده»، ابتدا علت کمبود وزن یا کماشتهایی مشخص شود.
آیا ویتامینها واقعاً چاق میکنند؟
خیر؛ مصرف یک مولتیویتامین یا ویتامین بهتنهایی معمولاً باعث افزایش وزن نمیشود.
برای افزایش وزن سالم، بدن به دریافت کافی کالری، پروتئین، کربوهیدرات، چربیهای مفید، ویتامینها و مواد معدنی نیاز دارد. اگر فردی به دلیل کمبود یک ماده مغذی دچار بیاشتهایی یا ضعف شده باشد، اصلاح آن کمبود ممکن است شرایط تغذیه و اشتها را بهتر کند؛ اما این موضوع با «چاقکنندگی مستقیم ویتامین» تفاوت دارد.
برای مثال، کمبود بعضی مواد مغذی مانند روی یا ویتامین B1 میتواند با کاهش اشتها همراه باشد.
کدام ویتامینها و مکملها بیشتر مورد توجه هستند؟
۱. ویتامینهای گروه B
ویتامینهای گروه B در بسیاری از فرآیندهای متابولیکی بدن نقش دارند. کمبود بعضی از آنها میتواند با کاهش اشتها یا کاهش وزن همراه باشد.
برای نمونه، کمبود ویتامین B1 یا تیامین میتواند باعث کاهش اشتها و کاهش وزن شود. بنابراین اگر فردی دچار کمبود باشد، اصلاح این کمبود میتواند به وضعیت تغذیه او کمک کند.
اما این به معنی آن نیست که مصرف مقدار زیاد ویتامینهای گروه B باعث چاقی میشود.
۲. ویتامین B12
کمبود ویتامین B12 ممکن است با علائمی مانند خستگی، ضعف، کاهش اشتها و کاهش وزن همراه باشد. در چنین شرایطی، درمان کمبود B12 میتواند به بهبود وضعیت عمومی و تغذیه فرد کمک کند.
بنابراین اگر فردی کمبود B12 داشته باشد، بررسی و اصلاح آن اهمیت بیشتری از مصرف خودسرانه دوزهای بالای این ویتامین دارد.
۳. زینک یا روی
روی یکی از مواد معدنی مهم برای بدن است و کمبود آن میتواند با کاهش اشتها همراه باشد. همچنین کمبود روی میتواند حس چشایی و بویایی را تحت تأثیر قرار دهد.
به همین دلیل، در افرادی که کمبود روی دارند، تأمین مقدار مورد نیاز بدن ممکن است به بهتر شدن وضعیت تغذیه کمک کند.
نکته مهم این است که مصرف بیش از حد روی راه مناسبی برای افزایش اشتها یا وزن نیست. مصرف زیاد روی میتواند باعث تهوع، ناراحتی معده و حتی کاهش اشتها شود.
۴. مولتیویتامین و مینرال
اگر فرد به دلیل کماشتهایی یا رژیم غذایی محدود، مواد مغذی کافی دریافت نمیکند، گاهی متخصص تغذیه یا پزشک استفاده از یک مکمل مولتیویتامین و مینرال را پیشنهاد میکند.
اما مولتیویتامین را نباید با مکمل افزایش وزن اشتباه گرفت. یک مولتیویتامین معمولاً کالری قابل توجهی ندارد و بهتنهایی باعث افزایش وزن نمیشود.
در برخی راهنماهای تغذیهای برای افرادی که دریافت غذایی کمی دارند، استفاده از مولتیویتامین و مینرال نیز در کنار افزایش کالری و پروتئین مطرح شده است.
مکملهای افزایش وزن چطور عمل میکنند؟
برخلاف ویتامینها، بعضی مکملهای غذایی میتوانند مستقیماً به افزایش دریافت انرژی کمک کنند؛ برای مثال مکملهای پروتئینی یا نوشیدنیهای تغذیهای پرکالری.
این محصولات زمانی میتوانند مفید باشند که فرد از طریق غذا نمیتواند کالری و پروتئین کافی دریافت کند.
در واقع، دلیل افزایش وزن در این حالت بیشتر کالری و پروتئین موجود در محصول است، نه اینکه خود مکمل یک ماده «چاقکننده» باشد. منابع تغذیهای NHS نیز برای افزایش وزن، افزایش کالری و پروتئین و استفاده از میانوعدهها و نوشیدنیهای مغذی را توصیه میکنند.
برای چاق شدن سالم چه چیزی مهمتر از ویتامین است؟
اگر هدف شما افزایش وزن سالم است، این موارد اهمیت زیادی دارند:
- افزایش تدریجی کالری دریافتی
- دریافت پروتئین کافی
- مصرف وعدههای کوچکتر اما بیشتر
- استفاده از میانوعدههای مغذی
- افزودن مواد غذایی پرانرژی مانند مغزها، دانهها، لبنیات و روغنهای سالم به رژیم غذایی
- انجام تمرینات مقاومتی برای کمک به افزایش توده عضلانی
NHS برای بزرگسالانی که قصد افزایش وزن دارند، افزایش تدریجی حدود ۳۰۰ تا ۵۰۰ کالری در روز را بهعنوان یکی از رویکردهای عملی مطرح میکند.
بنابراین اگر کسی فقط یک مولتیویتامین مصرف کند ولی همچنان کالری کافی دریافت نکند، نباید انتظار افزایش وزن قابل توجه داشته باشد.
نظر کاربران Reddit درباره ویتامین و افزایش وزن چیست؟
در انجمنهای Reddit بحثهای زیادی درباره ارتباط ویتامینها، مکملها، اشتها و افزایش وزن وجود دارد. نکته جالب این است که تجربه کاربران یکسان نیست.
برای مثال، در یک بحث در انجمن r/Supplements، کاربری افزایش اشتها و وزن را پس از مصرف مکملهای مختلف گزارش کرده بود؛ اما کاربران دیگر تأکید کردند که افزایش وزن در نهایت به افزایش دریافت کالری مربوط میشود و نمیتوان صرفاً ویتامین را علت افزایش وزن دانست.
در بحث دیگری، فردی درباره افزایش اشتها پس از مصرف ویتامین C سؤال کرده بود. پاسخهای کاربران نیز متفاوت بود و برخی معتقد بودند افزایش اشتها میتواند دلایل دیگری داشته باشد و ارتباط مستقیم ویتامین C با افزایش وزن ثابتشده نیست.
در یک بحث دیگر درباره مکملهای افزایش وزن نیز برخی کاربران توصیه کرده بودند قبل از استفاده از مکمل، روی افزایش وعدههای غذایی و دریافت کالری کافی تمرکز شود.
بنابراین تجربههای Reddit میتوانند برای شناخت تجربه واقعی مصرفکنندگان جالب باشند، اما نباید تجربه شخصی کاربران را جایگزین شواهد علمی یا توصیه پزشک و متخصص تغذیه کرد.
آیا برای افزایش وزن باید مکمل مصرف کنیم؟
نه لزوماً.
اگر فرد با یک رژیم غذایی متعادل میتواند کالری، پروتئین، ویتامینها و مواد معدنی مورد نیاز خود را دریافت کند، الزاماً نیازی به مکمل ندارد.
مکملها زمانی منطقیتر میشوند که فرد دچار کمبود مشخص باشد، رژیم غذایی محدودی داشته باشد، اشتهای کمی داشته باشد یا به دلایل مختلف نتواند نیازهای غذایی خود را از طریق غذا تأمین کند.
اگر کاهش وزن ناخواسته، ناگهانی یا ادامهدار باشد، بهتر است ابتدا علت آن توسط پزشک بررسی شود؛ زیرا کاهش وزن بدون تغییر در رژیم غذایی یا فعالیت بدنی میتواند نشانه یک مشکل زمینهای باشد.
جمعبندی
اگر بخواهیم خیلی ساده جواب دهیم که چه مکمل و ویتامینهایی چاق کننده هستند؟ باید بگوییم:
هیچ ویتامین معمولی بهطور مستقیم چاقکننده نیست.
ویتامینهای گروه B، B12، روی و مولتیویتامینها ممکن است در صورت وجود کمبود، به بهبود وضعیت تغذیه و اشتها کمک کنند؛ اما افزایش وزن واقعی به دریافت انرژی و مواد مغذی کافی وابسته است.
برای افزایش وزن سالم، بهتر است به جای تمرکز صرف بر یک ویتامین، یک برنامه غذایی مناسب شامل کالری و پروتئین کافی داشته باشید و در صورت نیاز از مکملهای مناسب با نظر پزشک یا متخصص تغذیه استفاده کنید.
